تشخیص فرش ماشینی کاشان اصل از تقلبی؛ سه تست ساده در فروشگاه
انتشار:
برای تشخیص فرش ماشینی کاشان اصل از تقلبی، اولین قدم بررسی قیمت است. فرض کنید سالن ۲۲ متری خانه تان را می خواهید فرش کنید؛ یک تخته ۹ متری برای وسط اتاق و یک تخته ۶ متری برای کنار پنجره. فروشنده فرشی با برچسب ۱۵۰۰ شانه و تراکم ۴۵۰۰ را با قیمتی بسیار پایین تر از جدول رسمی کارخانه کاشان پیشنهاد می دهد. آیا واقعاً تخفیف خورده یا اصلاً این فرش کاشان نیست؟
تشخیص فرش ماشینی کاشان اصل از تقلبی سه تست ساده دارد که هر کدام در کمتر از یک دقیقه در فروشگاه قابل اجراست: بررسی پشت فرش، شمارش گره و تطبیق قیمت با جدول رسمی کارخانه. این سه تست مکمل هم هستند و اگر هر سه را اجرا کنید احتمال خطا به حداقل می رسد.
تست اول: پشت فرش را نگاه کنید
وقتی پشت فرش ماشینی اصل کاشان را برمی گردانید، الگوی گره ها کاملاً منظم و یکنواخت ردیف شده است. گره ها در پشت فرش اصل کاشان به صورت خط های افقی و عمودی دقیق چیدمان شده اند و هیچ شکستگی یا ناهماهنگی در تکرار الگو دیده نمی شود. با انگشت فشار دهید؛ فرش خوب در برابر فشار مقاومت می کند و بافت جابه جا نمی شود.
در فرش تقلبی اما پشت کار نامرتب است. گره ها یکنواختی ندارند، بعضی نقاط فشرده تر و بعضی سست تر ردیف شده اند و اگر با انگشت فشار دهید، بافت پشت به راحتی جابه جا می شود. تفاوت اصلی در میزان یکنواختی است؛ فرش اصل کاشان روی دستگاه های وندویل یا شونههر با تنظیمات دقیق تولید می شود و پشت کار باید خط های موازی کامل بدهد.
نکته فنی مهم: در فرش های ۱۵۰۰ و ۱۷۰۰ شانه، فاصله بین گره ها بسیار کم است و پشت فرش صاف و ریز بافت دیده می شود. در عوض فرش های ۷۰۰ شانه گره های درشت تر و خواناتری دارند. این تفاوت یک ویژگی فنی است نه نشانه تقلبی.
تست دوم: شمارش گره با فرمول درست
شانه یعنی تعداد گره عرضی در یک متر. پس اگر فرش ۷۰۰ شانه باشد، در هر متر عرض ۷۰۰ گره دارد؛ یعنی ۷ گره در هر سانتی متر و حدود ۱۸ گره در هر اینچ. این مفهوم را قبلاً در بررسی شانه در فرش ماشینی یعنی چه کامل توضیح دادیم.
برای شمارش عملی، یک سانتی متر از عرض فرش را مشخص کنید و گره های آن بخش را بشمارید. اگر فرش ۷۰۰ شانه باشد باید ۷ گره ببینید؛ اگر ۱۵۰۰ شانه باشد باید ۱۵ گره بشمارید. تراکم هم همین منطق را دارد: تراکم یعنی تعداد گره طولی در یک متر، پس تراکم ۳۰۰۰ یعنی ۳۰ گره طولی در هر سانتی متر. برای فرش های پرترافیک خانه، درباره فرش هزارشانه و خرید اینترنتی فرش قبلاً نکاتی گفتیم.
فرش تقلبی معمولاً ادعای شانه بالا دارد اما در عمل گره کمتری می بینید؛ یعنی اگر فروشنده می گوید ۱۵۰۰ شانه و شما با شمارش یک سانتی متر به ۱۱ یا ۱۲ گره می رسید، آن فرش اصل کاشان نیست. فرمول ساده این است: گره های یک سانتی متر را بشمارید، همان عدد شانه شماست (تقسیم بر ۱۰۰).
در پشتِ فرش سه پود هر سه پود یک گره می سازد؛ برای همین در تراکم ۳۰۰۰ روی پشت فرش حدود ۱۰ گره در هر سانتی متر دیده می شود، نه ۳۰. این تفاوت را با عدد تراکم یکی نگیرید.
- یک سانتی متر از عرض فرش مشخص کنید
- گره های آن بازه را بشمارید و با عدد شانه روی برچسب مقایسه کنید
- گره های طولی همان بازه را بشمارید و با عدد تراکم مقایسه کنید
- اگر اختلاف بیش از ۱۰ درصد بود، ادعای شانه یا تراکم رد شود
تست سوم: تطبیق قیمت با جدول کارخانه
این تست سریع ترین راه تشخیص است. اگر قیمتی که فروشنده اعلام می کند بیش از ۲۰ درصد بسیار کمتر از نرخ مصوب کارخانه باشد، احتمال اینکه فرش اصل کاشان نباشد بالاست. چند قیمت مرجع برای مقایسه:
- ۱۷۰۰ شانه تراکم ۵۱۰۰ ابریشمی: ۶ متری ۶۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان، ۹ متری ۸۸,۰۰۰,۰۰۰ تومان، ۱۲ متری ۱۲۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
- ۱۷۰۰ شانه تراکم ۵۱۰۰ اکریلیک: ۶ متری ۳۲,۵۰۰,۰۰۰ تومان، ۹ متری ۵۲,۶۰۰,۰۰۰ تومان، ۱۲ متری ۶۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان
- ۱۵۰۰ شانه تراکم ۴۵۰۰: ۶ متری ۳۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان، ۹ متری ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان، ۱۲ متری ۶۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
- ۱۲۰۰ شانه تراکم ۳۶۰۰ مسطح: ۶ متری ۲۷,۵۰۰,۰۰۰ تومان، ۹ متری ۴۴,۵۰۰,۰۰۰ تومان، ۱۲ متری ۵۵,۰۰۰,۰۰۰ تومان
- ۱۰۰۰ شانه تراکم ۳۰۰۰: ۶ متری ۲۷,۰۰۰,۰۰۰ تومان، ۹ متری ۴۴,۰۰۰,۰۰۰ تومان، ۱۲ متری ۵۴,۰۰۰,۰۰۰ تومان
- ۷۰۰ شانه تراکم ۲۵۵۰: ۶ متری ۲۳,۵۰۰,۰۰۰ تومان، ۹ متری ۳۷,۵۰۰,۰۰۰ تومان، ۱۲ متری ۴۷,۰۰۰,۰۰۰ تومان
قیمت های بالا مربوط به جدول قیمت فرش ماشینی کارخانه کاشان است. اگر کسی فرش ۱۵۰۰ شانه اصل کاشان را بسیار پایین تر از ۵۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان بفروشد، این قیمت حتی از قیمت ۱۲۰۰ شانه هم پایین تر است؛ پس یا فرش کاشان نیست یا ادعای شانه دروغ است. البته دقت کنید که بعضی فروشگاه های شهرستانی حاشیه سود کمتری روی کار می گذارند و شاید ۵ تا ۱۰ درصد تخفیف واقعی بدهند؛ اختلاف بیش از ۲۰ درصد اما سیگنال قوی مشکل است.
چند نکته تکمیلی که جایی گفته نمی شود
سه تست بالا پایه اصلی تشخیص هستند، اما چند نکته تکمیلی هم هست:
- برچسب و شناسنامه فرش را بررسی کنید: فرش اصل کاشان همیشه برچسب کارخانه دارد با شماره تولید، شانه، تراکم، نوع نخ و ابعاد. برچسب را با انگشت بکشید؛ اگر حروف پاک شوند یا جوهر پس بدهند، برچسب غیراستاندارد است.
- نخ و الیاف را حس کنید: فرش اصل کاشان با نخ اکریلیک هیت ست شده وزن مشخصی دارد و وقتی دست را روی خواب فرش می کشید، نخ ها سریع به حالت اول برمی گردند. فرش تقلبی معمولاً با نخ پلی پروپیلن تولید شده که سبک تر است و بعد از فشردن کف دست، جای فشار مدت بیشتری روی فرش می ماند. درباره انواع نخ ها و تأثیرشان شناخت انواع نخ فرش ماشینی توضیح دادیم.
- بوی فرش را بسنجید: فرش اصل کاشان بوی شیمیایی تند ندارد. نخ هیت ست شده بعد از تولید بوی خنثی دارد. فرش تقلبی معمولاً بوی پلاستیک و رزین می دهد، مخصوصاً اگر از فاصله نزدیک بو بکشید.
- خواب فرش را امتحان کنید: دست را در جهت خواب فرش بکشید؛ سطح باید تغییر تیرگی و روشنی نشان دهد. فرش با نخ باکیفیت این تغییر را واضح و یکنواخت نشان می دهد.
پرسش های متداول
آیا فرش ماشینی کاشان حتماً باید گران تر از بقیه برندها باشد؟
خیر. کاشان به عنوان قطب تولید فرش ماشینی ایران ده ها کارخانه با کیفیت های مختلف دارد. قیمت فرش ۷۰۰ شانه تراکم ۲۵۵۰ کارخانه فرش کاشان برای ۶ متری ۲۳,۵۰۰,۰۰۰ تومان است؛ این قیمت رقابتی است و فرش های مشابه از برندهای دیگر هم تقریباً در همین بازه قرار دارند. قیمت بالا یا پایین صرفاً به شانه و تراکم و نوع نخ بستگی دارد.
فرش کهنه نما هم اصل کاشان تولید می شود؟
بله. کارخانه های فرش کاشان فرش های وینتیج و پتینه را هم تولید می کنند. نمونه هایی مثل فرش کهنه نما کد ۱۰۱۲ هزارشانه برجسته یا فرش پتینه کد ۱۰۱۱ هزارشانه برجسته هم از تولیدات اصل کاشان هستند و همان تست های سه گانه روی آن ها هم صدق می کند.
تشخیص فرش ابریشمی از اکریلیک چطور است؟
نخ اکریلیک هیت ست پرتقاضاترین و گران ترین نخ ماشینی است و خواب کمتری دارد؛ پلی استر (ابریشم مصنوعی) عموماً ارزان تر و درخشان تر از اکریلیک هیت ست است و خواب کمتری دارد. وقتی نور را روی فرش می تابانید، پرز فرش ابریشمی بازتاب براق تری دارد. قیمت هم تفاوت مشخصی دارد؛ مثلاً ۱۷۰۰ شانه ابریشمی ۹ متری ۸۸,۰۰۰,۰۰۰ تومان است در حالی که همان مشخصات اکریلیک ۵۲,۶۰۰,۰۰۰ تومان قیمت دارد. بررسی تفاوت این دو را قبلاً در فرش ۱۷۰۰ شانه تراکم ۵۱۰۰ انجام دادیم.
چک لیست نهایی خرید در فروشگاه
قبل از پرداخت، این چک لیست را قدم به قدم اجرا کنید:
- پشت فرش را برمی گردانید و یکنواختی گره ها را بررسی کنید
- شانه و تراکم را با شمارش یک سانتی متر و مقایسه با برچسب بسنجید
- قیمت اعلامی را با جدول رسمی کارخانه تطبیق بدهید
- برچسب و شناسنامه فرش را بخوانید و با انگشت جوهر را تست کنید
- نخ و بوی فرش را بررسی کنید
- اگر فروشنده اجازه بررسی نداد، خرید را متوقف کنید
همین امروز این شش مرحله را در فروشگاه پیاده کنید؛ خرید مستقیم از کارخانه خرید مستقیم فرش از کارخانه کاشان گزینه ای است که ریسک تشخیص را حذف می کند چون واسطه ای در کار نیست و فرش با شناسنامه کارخانه به دست شما می رسد. همچنین راهنمای خرید فرش ماشینی از کارخانه کاشان قبل از سفارش کمک کننده است.
